Νεοελληνική Γλώσσα (Α Γυμνασίου) - Βιβλίο Μαθητή
Ε. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΛΟΓΟΥ Επιστροφή στην αρχική σελίδα του μαθήματος

ΓΛΩΣΣΑΡΙ

Α. ΓΛΩΣΣΙΚOI OΡOI

■ ανισοσύλλαβα ονόματα

Oνόματα των οποίων ορισμένοι τύποι εμφανίζουν κατά την κλίση τους μια συλλαβή παραπάνω

■ δικατάληκτα ονόματα

Oνόματα που κατά την κλίση τους εμφανίζουν δύο διαφορετικές καταλήξεις

■ δραματοποίηση

H αναπαράσταση ενός γεγονότος, μιας κατάστασης κτλ. στην τάξη και η υπόδυση των αντίστοιχων ρόλων από μαθητές και διδάσκοντα

■ επιθήματα

Παραγωγικά στοιχεία της γλώσσας που προστίθενται (ακολουθούν) στο θέμα μιας λέξης, σχηματίζοντας μια νέα παράγωγη λέξη

■ ισοσύλλαβα ονόματα

Oνόματα των οποίων όλοι οι τύποι διατηρούν, όταν κλίνονται, τον ίδιο αριθμό συλλαβών

■ παραγωγή

Ένας από τους βασικούς τρόπους σχηματισμού νέων λέξεων που βασίζεται στην προσθήκη επιθημάτων στο θέμα

■ περίσταση επικοινωνίας

Tο σύνολο των εξωκειμενικών στοιχείων της περίστασης όπου παράγεται και χρησιμοποιείται ένα κείμενο, τα οποία λειτουργούν περιοριστικά για το κείμενο, αφού καθορίζουν το είδος, το θέμα, τα νοήματα και τις σημασίες του κειμένου, καθώς και τη έκταση και το ύφος του

■ προθήματα

Στοιχεία της γλώσσας που μπαίνουν μπροστά από το θέμα μιας λέξης, σχηματίζοντας μια νέα σύνθετη λέξη. Mαζί με τα επιθήματα ονομάζονται προσφύματα

■ σύνθεση

Bασικός τρόπος σχηματισμού νέων λέξεων με συνδυασμό άλλων

■ τρικατάληκτα ονόματα

Oνόματα τα οποία, όταν κλίνονται, εμφανίζουν τρεις διαφορετικές καταλήξεις σε κάθε αριθμό.

■ υποκοριστικά

Oνόματα που παράγονται με τη χρήση επιθημάτων τα οποία δηλώνουν ποσοτική ή συναισθηματική σμίκρυνση

B. ΞΕΝΙΚOI OΡOI

■ άλμπουμ

1. βιβλίο με χοντρό εξώφυλλο, λευκά φύλλα ή θήκες για τη συλλογή και ταξινόμηση φωτογραφιών, γραμματοσήμων, αυτογράφων 2. πολυτελής έκδοση όπου ανθολογούνται έργα τέχνης, τραγούδια ή στίχοι

■ κόμικ(ς)

σειρά από ασπρόμαυρα ή έγχρωμα σχέδια που αφηγούνται ποικίλου περιεχομένου ιστορίες και δημοσιεύονται είτε σε συνέχειες σε εφημερίδες και περιοδικά είτε σε αυτοτελείς εκδόσεις

■ λεζάντα

το σύντομο επεξηγηματικό κείμενο, που συνοδεύει εικόνα, σκίτσο, σχέδιο ή φωτογραφία

■ πορτρέτο

1. προσωπογραφία 2. οτιδήποτε λειτουργεί ως παρουσίαση προσώπου ή πράγματος, σκιαγράφηση των βασικών του χαρακτηριστικών

■ πόστερ

η αφίσα, κυρίως αυτή που προορίζεται να διακοσμεί τοίχους δωματίου

■ σερφάρισμα

γρήγορη περιδιάβαση στο διαδίκτυο, στον κυβερνοχώρο, αναζητώντας πληροφορίες, μηνύματα, εικόνες κτλ.

■ σκίτσο

1. πρόχειρο σχέδιο προσώπου ή πράγματος στις πολύ βασικές του γραμμές 2. σχέδιο με γελοιογραφικό ή άλλο περιεχόμενο, που δημοσιεύεται σε εφημερίδες ή περιοδικά ως σχόλιο της επικαιρότητας.

ΕΥΡΕΤΗΡΙO OΡΩΝ

■ Aγώνες Oλυμπιακοί 124-126, 128, 131-132, 134, 136

■ αθλητές 76, 124-125, 130-136

■ αθλητισμός 123, 128, 134-135

■ αντικείμενο 84-85, 103, 110, 141, 154, 156-157

■ άξονας παραδειγματικός 143-144

■ άξονας συνταγματικός 141, 143-144

■ άρθρο αόριστο 116-117

■ άρθρο οριστικό 115-117

■ άρθρων κλίση 115-116

■ αφήγηση 47-51, 58, 83, 94, 97, 103, 132-133, 135

■ βιβλίο 138, 141-148

■ γλωσσική ποικιλία 31, 140

■ Γυμνάσιο 10, 22, 24, 26, 35

■ δημιουργική απασχόληση 109

■ διαδίκτυο 29, 31, 58, 60, 109-110, 112, 117, 120, 122, 136, 140, 161

■ διατροφή 60-65, 67, 72, 74, 78-79

■ δομή 47- 48, 51, 102, 110

■ εικόνα 11, 13, 43, 51, 54, 56- 57, 76, 100-101, 119, 122, 145, 147, 150, 160

■ επεξήγηση 35, 105-106, 161

■ επίθετο 22, 36, 43, 46, 65, 67-69, 73-74, 78, 80, 84, 93, 106-107, 117-118, 120

■ επιθέτων κλίσεις 72

■ επίθημα 75, 106-107, 109, 118

■ επικοινωνία 11, 14-15, 17-18, 20-21, 24, 27, 29, 31, 33, 38, 68, 77, 84, 114

■ επικοινωνίας παράγοντες 12

■ επικοινωνίας συνθήκες / περιστάσεις 148

■ ■ επιτονισμός 31, 77

■ επιχείρημα 53

■ θέατρο 93, 95-97, 120, 148

■ θεματική πρόταση 34-35, 43, 55, 107-108

■ κατακλείδα 34-35, 37, 108

■ κατάληξη 75, 80, 86, 90, 106-107, 109, 118

■ κατηγορούμενο 65, 91-92, 103, 110

■ κειμένου είδη 58

■ κινηματογράφος 84-85, 87, 89, 91, 93, 97, 114, 120

■ κώδικες επικοινωνίας 15

■ λεξικό 36, 75, 78, 108, 145, 158-159, 161

■ λεπτομέρειες 30, 34, 37, 43, 46, 55, 97, 100-102, 108, 113, 125, 134

■ λόγος γραπτός 22, 28-29, 31

■ λόγος προφορικός 28-29, 31, 33, 37, 45, 77, 105, 117

■ μόρφωση 139

■ οθόνη 18, 89, 114, 148

■ουσιαστικό 22, 36, 63, 65, 67-71, 73, 78, 84-85, 93, 103-110, 116-118, 120, 141

■ ουσιαστικών κλίσεις 68

■ παιχνίδι 13, 18, 34, 38, 101-102, 109-110, 112, 129-130, 142

■ παράγραφος 20-21, 34-35, 37-38, 43, 46-48, 50, 52, 55, 58, 79, 107-108, 110, 130, 135, 144, 160

■ παραγωγή 74, 80, 106-107

■ παράθεση 105-106

■ παράσταση 13, 58, 82, 86, 90, 93, 96-97, 109

■ περιγραφή 43-47, 58, 78-79, 92, 109, 118-120

■ περίληψη 44, 48, 52-53, 58

■ περίοδοι λόγου 127

■ πλαγιότιτλος 43, 44, 47-48, 52, 58, 108, 110

■ πολιτισμός 113, 124-125, 148, 152-153, 160

■ πολυτροπικό κείμενο/πολυτροπικότητα 17, 56-58

■ πρόθημα 75, 80

■ προσδιορισμός επιθετικός 65, 67-68, 131

■ προσδιορισμός ετερόπτωτος 104-105

■ προσδιορισμός ομοιόπτωτος 104-106

■ προτάσεων είδη 20, 24

■ πρόταση απλή 18, 24

■ πρόταση αποφαντική 20-21, 24

■ πρόταση αρνητική 21

■ πρόταση δευτερεύουσα 127-130, 153-157

■ πρόταση ελλειπτική 17-19

■ πρόταση επαυξημένη 18-19

■ πρόταση επιφωνηματική 20, 24

■ πρόταση ερωτηματική 20-21, 24, 55

■ πρόταση καταφατική 21

■ πρόταση κύρια 127-130, 154-157

■πρόταση προστακτική 20-21, 24

■ρήμα 19, 22, 36, 43, 47, 50, 63-65, 70, 84-97, 103, 106, 110, 115, 117-118, 127, 131, 138, 141-142, 154, 156

■ ρήμα συνδετικό 91-93, 97-98, 103, 109

■ σήματα 12, 15-17, 22, 24

■ στίξης σημεία 19, 21, 129-131, 135, 158, 160-161

■ σύνδεση παρατακτική 128-130, 135, 155

■ σύνδεση υποτακτική 155-156

■ σύνδεσμοι 127-130, 136, 155, 157, 161

■ συνδετικές λέξεις 35-36, 47-48, 50-52, 131

■ σύνθεση 22, 46, 74, 80

■ σχήμα ασύνδετο 130-131, 135

■ σχολείο 12, 26, 28-29, 31, 33-35, 37-38, 51, 63, 67-68, 72, 102, 106-107, 115, 117, 121, 136, 145-148, 160

■ ταινία 66, 83-84, 90, 96, 115, 121

■ τόπος 40, 45, 47-48, 79, 84, 105, 107, 132, 148, 151-152, 154, 156, 159, 160-161

■ υγεία 54, 60-61, 63, 76, 79, 101

■ υποκείμενο 80, 85, 88, 91-92, 103, 110, 131, 141,

■ ύφος 14-15, 24, 28, 33, 37, 43, 48, 83, 95, 135

■ φαγητό 18, 48, 60, 67-68, 76, 78, 125

■ φράση ονοματική 63-65, 80, 84, 85, 105-106, 110, 142

■ φράση ρηματική 63-64, 85, 142

■ φύση 40, 42, 45, 51, 53, 55, 109, 146, 150, 157

■χειρονομίες 11, 29, 31, 38, 77-78


Με απόφαση της Ελληνικής Κυβέρνησης τα διδακτικά βιβλία του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου τυπώνονται από τον Οργανισμό ΕκδόσεωςΔιδακτικών Βιβλίων και διανέμονται δωρεάν στα Δημόσια Σχολεία. Τα βιβλία μπορεί να διατίθενται προς πώληση, όταν φέρουν βιβλιόσημο προς απόδειξη της γνησιότητάς τους. Κάθε αντίτυπο που διατύθεται προς πώληση και δε φέρει βιβλιόσημο θεωρείται κλεψίτυπο και ο παραβάτης διώκεται σύμφωνα με τις διατάξεις του 'αρθρου 7 του Νόμου 1129 της 15/21 Μαρτίου 1946 (ΦΕΚ 1946, 108 Α')

Απαγορεύεται η αναπαραγωγή οποιουδήποτε τμήματος αυτού του βιβλίου, που καλύπτεται από δικαιώματα (copyright), ή η χρήση του σε οποιαδήποτε μορφή, χωρίς τη γραπτή άδεια του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.