B. ΣYNΔEΣH ME ΔIAZEYKTIKOYΣ ΣYNΔEΣMOYΣ

§ 167

Διαζευκτικοί ή διαχωριστικοί παρατακτικοί σύνδεσμοι είναι οι: ἤ, ἤτοι, εἴτε, ἐάντε, ἄντε, ἤντε· χρησιμοποιούνται στην παρατακτική σύνδεση ως εξής:

1. α) Όταν η διάζευξη είναι απλή, χρησιμοποιείται μόνο ο σύνδεσμος ἤ²:
   Ἐπισκοπῶμεν τοῦτο, ὦ Εὐθύφρων, ἢ ἐῶμεν.
   N.E.: Συμφωνείς ή διαφωνείς;
2. β) Όταν η διάζευξη είναι εμφατική, χρησιμοποιούνται τα ζεύγη των διαχωριστικών συνδέσμων ἢ - ἤ, ἤτοι - ἤ. Όταν μάλιστα η έμφαση δίνεται στο πρώτο μέρος της διάζευξης, χρησιμοποιείται το ζεύγος των συνδέσμων ἢ - ἢ καὶ (ή - ή και / ή έστω):
   ῍H πείθεσθε Ἀνύτῳ ἢ μή.
   Ἤτοι διαλεγέσθω ἢ εἰπέτω ὅτι οὐκ ἐθέλει διαλέγεσθαι.
   Σὺ δὲ τί σιγᾷς, ὦ Σώκρατες, καὶ οὐχὶ ἢ συνεπαινεῖς τι τῶν εἰρημένων ἢ καὶ ἐλέγχεις, εἴ τί σοι μὴ καλῶς δοκεῖ εἰρηκέναι;
   N.E.: Όλη μέρα ή παίζει ή βλέπει τηλεόραση.
3. γ) Όταν τα συνδεόμενα μέρη είναι ισοδύναμα και δηλώνεται αδιαφορία ως προς την επιλογή του ενός ή του άλλου (αδιάφορη διάζευξη ή παραδιάζευξη), χρησιμοποιούνται οι σύνδεσμοι ἢ - ἢ - ἤ, εἴτε - εἴτε (καί), εἴτε - ἤ, ἐάντε - ἐάντε, ἄντε - ἄντε, ἤντε - ἤντε (είτε - είτε):
   Ἄμεινον γνώσεσθε τὰς αἰτίας, εἴτ' ἀληθεῖς εἰσιν εἴτε ψευδεῖς.
   Τὸ μὲν ἄξιον κερδαλέον ἐστίν, ἐάντε σμικρὸν ᾖ ἐάντε μέγα, τὸ δὲ ἀνάξιον ἀκερδές.
   N.E.: Eίτε έρθεις είτε δεν έρθεις, το ίδιο μού κάνει.

2. Το ἢ λειτουργεί επίσης ως:
   1. α) Επανορθωτικό· έχει τη σημασία του «ή καλύτερα», για να τροποποιήσει κάτι που ήδη ειπώθηκε:
      Ἐροῦ τὴν κυναγὸν Ἄρτεμιν· ἢ 'γὼ φράσω. (Ρώτα την κυνηγό Άρτεμη· ή καλύτερα θα σου πω εγώ.)
      N.E.: Θα έρθω· ή μάλλον έλα εσύ.
   2. β) Διασαφητικό· τίθεται στην αρχή ερωτηματικής πρότασης που διασαφηνίζει το περιεχόμενο προηγούμενης γενικής ερώτησης:
      Τί τηνικάδε ἀφῖξαι, ὦ Κρίτων; ἢ οὐ πρῲ ἔτι ἐστίν;
      N.E.: Γιατί λες ψέματα; Ή με θεωρείς χαζό;
   3. γ) Εναντιωματικό· έχει τη σημασία του «αλλιώς», «διαφορετικά», «σε αντίθετη περίπτωση»:
      Οὐκ ἔξεστιν αὐτῷ εἰς τὸ ἱερὸν εἰσιέναι, ἢ ἀποθανεῖται.
      N.E.: Θα τηρείς τους κανόνες ή μην παίξεις καθόλου.