Δημοσθένης, «Περί του Στεφάνου» 18.66-69: Δικαιολόγηση του αγώνα του Δημοσθένη κατά του Φιλίππου μέχρι το τέλος της ζωής του

«Αλλ’ επανέρχομαι εις την πρώτην μου ερώτησιν. Τι έπρεπε Αισχίνη, να κάμη η πόλις μας βλέπουσα τον Φίλιππον να προετοιμάζεται και να ενεργή δια να γίνη εξουσιαστής και τύραννος των Ελλήνων; Ή, τι έπρεπε να λέγη ο σύμβουλος ή τι να προτείνω εγώ (διότι τούτο έχει μεγάλην σημασίαν), ο οποίος εγνώριζα καλώς ότι από τα παλαιά χρόνια ως την ημέραν που ανέβην εις το βήμα, πάντοτε η πατρίς μας ηγωνίζετο περί πρωτείων και περί τιμής και δόξης, και ότι εθυσίασε και περισσότερα χρήματα και πιο πολλούς στρατιώτας χάριν του γοήτρου της και προς προστασίαν των συμφερόντων όλων, από όσα οι άλλοι Έλληνες εξώδευσαν υπέρ των εαυτών των. Έβλεπον δε ότι αυτός ο Φίλιππος εναντίον του οποίου ηγωνιζόμεθα χάριν της εξουσίας και της κατακτητικής του μανίας έχασε το ένα του μάτι, είχε σπάσει το κλειδοκόκκαλο (της ωμοπλάτης), είχε σακατέψει το χέρι του και είχε βγαλμένο το ένα κανί του. Και ευχαρίστως θα εδέχετο να πάθη και κάθε άλλο σακάτεμα που θα του έφερνε η τύχη, αρκεί τα υπόλοιπα χρόνια να τα ζούσε με τιμήν και δόξαν. Και βεβαίως ούτε τούτο θα τολμούσε κανείς να είπη ότι εις μεν τον Φίλιππον που ανετράφη εις την Πέλλαν, που ήτο τότε τοποθεσία μικρή και άσημος, ταίριαζε να γεννηθή μέσα του τόση μεγάλη φιλοδοξία, ώστε να του γεννηθή η όρεξις να γίνη κυρίαρχος των Ελλήνων και να βάλη εις τον νουν του την ιδέαν αυτήν. Εις σας δε που είσθε Αθηναίοι, οι οποίοι κάθε ημέραν και εις τους λόγους που εκφωνούνται και εις τα δημόσια θεάματα (θέατρα κλπ.) ακούτε και βλέπετε παντού πράγματα που σας υπενθυμίζουν την αρετήν των προγόνων σας, να υπάρξη τόση μικροψυχία, ώστε αυτεπαγγέλτως και θεληματικώς να παραχωρήσετε εις τον Φίλιππον την ελευθερίαν σας. Κανείς δεν θα τολμούσε ούτε να πη καν τέτοια πράγματα. Λοιπόν δεν σας υπελείπετο τίποτε άλλο και δεν ήτο άλλο αναγκαίον να κάμετε παρά να εναντιώνεσθε με το δίκαιό σας κατά όσων ο Φίλιππος έπραττεν εναντίον σας αδίκως. Αυτό μεν εκάμνατε σεις ανέκαθεν, και το εκάμνατε ευλόγως και προσηκόντως. Επρότεινα δε και συνεβούλευα και εγώ κατά την εποχήν που ανακατευόμην εις την πολιτικήν τα ίδια. Ομολογώ πως έδιδα τοιαύτας συμβουλάς. Αλλά τι έπρεπε να κάμω;»

[πηγή: μτφρ. Γ. Κορδάτος. Δημοσθένης. Ι, «Περί του Στεφάνου». Εισαγωγή, μετάφραση, σχόλια. Ζαχαρόπουλος, Αθήνα 1939]