Ή ὕβρις και ο χαμός του Οιδίποδα

Αυτή ακριβώς η ὕβρις που «γεννά τον τύραννο», όπως λέει ο χορός (στ. 872), προκαλεί τον χαμό του Οιδίποδα, και αποτελεί ένα από τα ελατήρια της τραγωδίας. Γιατί, η έρευνα, πέρα από τον φόνο του Λαΐου, βάζει κι έναν άλλον στόχο: εξετάζει και τον ίδιο τον Οιδίποδα. Τον Οιδίποδα τον διορατικό, τον ξεδιαλυτή αινιγμάτων, ο οποίος είναι όμως, για τον ίδιο τον εαυτό του, αυτό ακριβώς το αίνιγμα που είναι ανίκανος να λύσει, τυφλωμένος από τη βασιλική του εξουσία. Ο Οιδίπους είναι «διπλός», όπως και τα λόγια του χρησμού: είναι ο «σωτήρας» βασιλιάς, που τον ικετεύει, στην αρχή του έργου, ένας ολόκληρος λαός σαν να στρεφόταν σ’ έναν θεό που κρατά στα χέρια του τις τύχες της πόλης του· αλλά είναι επίσης και αποτρόπαιο μίασμα, βδελυρό τέρας, που συγκεντρώνει πάνω του όλα τα κακά, όλη την ιεροσυλία του κόσμου, και που πρέπει να διωχτεί όπως ένας φαρμακός, ένας αποδιοπομπαίος τράγος, για να καθαρθεί η πόλη και να σωθεί.

[πηγή: J-P. Vernant – P. Vidal-Naquet, Μύθος και Τραγωδία στην Αρχαία Ελλάδα, μτφ. Στέλλα Γεωργούδη, τόμος Α΄,  Ι. Ζαχαρόπουλος, Αθήνα 1988, σελ. 110]