Αμφίονας

Ο Αμφίονας είναι γιος του Δία και της Αντιόπης και δίδυμος αδελφός του Ζήθου. Γεννήθηκε στις Ελευθερές της Βοιωτίας· μόλις γεννήθηκε, ο θείος του Λύκος τον εξέθεσε μαζί με τον αδελφό του επάνω στο βουνό. Τα δύο μωρά τα βρήκε ένας βοσκός και τα ανέθρεψε. Ο Ζήθος επιδόθηκε σε εργασίες χειρωνακτικές και τέχνες που απαιτούσαν δύναμη, την πάλη, τη γεωργία και την κτηνοτροφία, ενώ ο αδελφός του, που ο Ερμής του είχε χαρίσει μια λύρα, αφοσιώθηκε στη μουσική. Λένε πως οι δύο νέοι είχαν τη συνήθεια να καβγαδίζουν μεταξύ τους για τις αρετές της τέχνης τους. Ο Αμφίονας, πιο ήπιος από τον αδελφό του, υποχωρούσε συχνά, σε σημείο μάλιστα που να εγκαταλείπει κάποτε τη μουσική. Στο μεταξύ η μητέρα τους Αντιόπη ήταν φυλακισμένη από το θείο τους Λύκο, ενώ η γυναίκα του Δίρκη, που ζήλευε την Αντιόπη για την ομορφιά της, της συμπεριφερόταν σαν δούλα. Μια νύχτα όμως οι αλυσίδες, που την κρατούσαν αιχμάλωτη, έπεσαν με τρόπο θαυμαστό και αυτή κατάφερε, χωρίς να τη δει κανένας, να φτάσει στην καλύβα, όπου κατοικούσαν οι γιοι της. Αυτοί την αναγνώρισαν και πήραν εκδίκηση, σκοτώνοντας τον Λύκο και τη γυναίκα του Δίρκη. Η τιμωρία της Δίρκης ήταν φριχτή· την έδεσαν ζωντανή σε έναν ταύρο, ο οποίος την έσυρε και την κομμάτιασε πάνω στους βράχους. Οι δύο αδελφοί βασίλευσαν αργότερα στη Θήβα στη θέση του Λύκου. Περιέβαλαν την πόλη με τείχη. Ο Ζήθος κουβαλούσε τους ογκόλιθους επάνω στην πλάτη του, ενώ ο Αμφίονας αρκούνταν να τους φέρνει κοντά του με τους ήχους της λύρας του. Αργότερα ο Αμφίονας παντρεύτηκε τη Νιόβη, την κόρη του Τάνταλου. Μερικοί πιστεύουν πως σκοτώθηκε από τον Απόλλωνα μαζί με τα παιδιά του. Άλλοι λένε πως τρελάθηκε και προσπάθησε να καταστρέψει ένα ναό του Απόλλωνα. Ο θεός τότε τον σκότωσε με ένα βέλος.

[πηγή: P. Grimal, Λεξικό της ελληνικής και ρωμαϊκής μυθολογίας, επιμ. ελλ. έκδ. Β. Άτσαλος, University Studio Press, Θεσσαλονίκη 1991]